Nesta web as cookies son utilizados para fins estatísticos para optimizar a función e, así, proporcionar contidos adaptados aos seus intereses. Se preme "continuar", concordas con estas condicións. Máis información

Loading...

Emprego A Estrada

Mércores, 05 Decembro 2018 09:48

AS FORMAS XURÍDICAS NA EMPRESA

1. As tipoloxías das fórmulas xurídicas das empresas
As empresas, entendidas como aquelas organizacións que prestan no mercado servizos ou produtos para a súa venda, poden atender a distintas fórmulas xurídicas segundo se atenda a unha ou a outra tipoloxía:

  • Polo número de persoas que a integran: Unipersoais ou de varias persoas
  • Pola fórmula ou finalidade de sociedade: mercantís, laborais ou civís
  • Polo tipo de personalidade xurídica: Persoa autónoma, sociedade ou cooperativa
  • Pola súa duración prevista
  • ...

De xeito global, as distintas fórmulas xurídicas que poden utilizarse para desenvolver unha actividade profesional de venta de produtos ou servizos son as seguintes:

  • Persoa traballadora autónoma
  • Persoa emprendedora
  • Sociedade civil
  • Comunidade de bens
  • Sociedade colectiva
  • Sociedade comandita
  • Sociedade comandita simple
  • Sociedade comandita por accións
  • Sociedade de responsabilidade limitada
  • Sociedade de responsabilidade limitada
  • Sociedade de responsabilidade limitada unipersoal
  • Sociedade laboral de responsabilidade limitada
  • Sociedade limitada profesional
  • Sociedade limitada Nova Empresa
  • Sociedade anónima
  • Sociedade anónima
  • Sociedade anónima laboral
  • Sociedades cooperativas
  • Sociedade cooperativa de primeiro grao
  • Sociedade cooperativa de segundo grao

En calquera caso, e aínda que inicialmente o mercado visualizará á empresa dun xeito indiferente sexa cal sexa a súa tipoloxía, é imprescindible afondar na análise destas tipoloxías, para poder coñecer en maior detalle aqueles factores que as diferencian e que, polo tanto, as fan máis ou menos interesantes para os proxectos emprendedores que se poidan presentar.

Ademais, aínda así, tal e como se observa a continuación a partires das cifras da demografía empresarial publicada polo IGE para o ano 2016, as fórmulas xurídicas máis utilizadas (por riba do 90%) son:

  • As mercantís (sociedade de responsabilidade limitada e sociedade anónima)
  • As sociedades laborais (cooperativas)
  • E as propias persoas físicas

2. Persoas físicas ou empresario individual
2.1. Concepto
O empresario individual é aquela persoa física que, de xeito voluntario e baixo o seu propio risco e criterio, exerce de forma habitual, persoal e directa unha actividade profesional por conta propia a título lucrativo, con ou sen persoas traballadoras ao seu cargo.

Polo tanto, a súa responsabilidade é ilimitada, respondendo con todos os seus bens e dereitos, estando suxeito ao Código de Comercio (aínda que se refire a el como comerciante) en materia da súa actividade mercantil e ao Código Civil no relativo aos dereitos e obrigas.

Adicionalmente regula a súa actividade laboral a Lei 20/2007 do estatuto do traballo autónomo, revisado no ano 2017 pola Lei 6/2017 de Reformas Urxentes do traballo autónomo.

2.2. Características do empresario individual
As súas principais características do empresario individual son as seguintes:

  • Dende o momento en que exerce a actividade profesional pola súa propia conta e risco, asume o control total da actividade e dirixe a súa xestión.
  • A personalidade xurídica do negocio e a personalidade física coinciden na persoa do empresario, respondendo persoalmente de todas as obrigas contraídas no seu desenvolvemento.
  • Asume a súa actividade sen ningunha diferenciación entre o patrimonio mercantil e o persoal ou civil.
  • Non ten ningunha achega inicial ou posterior para exercer a súa actividade, polo que ten total liberdade para xestionar o seu patrimonio.
  • No relativo aos seus ingresos profesionais está suxeito ao Imposto da renda das persoas físicas, no ámbito dos rendementos das actividades económicas.

2.3. Vantaxes e inconvenientes do empresario individual
Entre as vantaxes principais a destacar deste tipo de fórmula xurídica, se poden destacar as seguintes:

  • Non existe a necesidade de facer ningunha achega inicial para a posta en marcha da actividade profesional.
  • Require dunha menor tramitación perante as administracións para desenvolver a súa actividade.

Pola contra, en relación cos principais inconvenientes, se poden describir os seguintes:

  • Responsabilidade ilimitada perante terceiros polas actividades profesionais.
  • Non hai separación entre o patrimonio persoal e o profesional presente e futuro
  • En función do volume de ingresos, pode estar sometido a tipos impositivos elevados.
  • Os beneficios obtidos tributan, non recoñecéndose o concepto de “beneficios non distribuídos”.

2.4. Inscrición do empresario individual
En principio, os empresarios individuais excepto para o navieiro, a inscrición no Rexistro Mercantil é potestativa.

Con todo, o empresario individual non inscrito está privado da posibilidade de inscribir calquera documento, negándoselle así todas as vantaxes provenientes da publicidade rexistral.

Na folla aberta a cada empresario individual débese inscribir, entre outras:

  • A identificación do empresario e a súa empresa, que necesariamente será a inscrición primeira.
  • A apertura, peche e demais actos e circunstancias relativos ás sucursais.
  • As declaracións xudiciais que modifiquen a capacidade do empresario individual.
  • O nomeamento para suplir, por causa de incapacidade ou incompatibilidade, a quen ostente a garda ou representación legal do empresario individual, se a súa mención non figura na inscrición primeira do mesmo.
  • As capitulacións matrimoniais, o consentimento, a oposición e revogación do cónxuxe e as resolucións xudiciais ditadas en causa de divorcio, separación ou nulidade matrimonial, ou procedementos de incapacitación do empresario individual, cando non se fixeron constar na inscrición primeira do mesmo.
  • As resolucións xudiciais inscritibles relativas ao concurso, voluntario ou necesario, principal ou acumulado, do empresario individual.

2.5. Inclusión obrigatoria dentro do Réxime Especial de Traballadores Autónomos
O regulamento do traballo autónomo, a través da Lei 20/2007, de 11 de xullo, do Estatuto do traballo autónomo define que haberanse de inscribir no Réxime Especial de Traballadores Autónomos, cando menos, os seguintes:

  • Os familiares dos traballadores autónomos que realicen traballos de forma habitual, sempre que non teñan a condición de traballadores por conta allea.
  • Os socios industriais de sociedades regulares colectivas e de sociedades comanditarias.
  • Os comuneiros das comunidades de bens e os socios de sociedades civís irregulares, salvo que a súa actividade limítese á mera administración dos bens postos en común.
  • Quen exerzan as funcións de dirección e xerencia que leva o desempeño do cargo de conselleiro ou administrador, ou presten outros servizos para unha sociedade mercantil capitalista, a título lucrativo e de forma habitual, persoal e directa, cando posúan o control efectivo, directo ou indirecto daquela.
  • Os traballadores autónomos economicamente dependentes.

3. Persoa emprendedora
Coa entrada en vigor da Lei 14/2013, de 27 de setembro, de apoio aos emprendedores e a súa internacionalización, dáselle visibilidade a esta figura, tendo por obxecto apoiar ao emprendedor e á actividade empresarial, favorecendo o seu desenvolvemento, fomentando a cultura emprendedora e un entorno favorable á actividade económica.

3.1. Concepto de emprendedor
Considéranse emprendedores aquelas persoas que, independentemente da súa condición de persoa física ou xurídica, desenvolven unha actividade económica produtiva (art. 3 da Lei 14/2013, de 27 de setembro, de apoio aos emprendedores e a súa internacionalización ).

3.2. Condición e obrigas
A condición de emprendedor de responsabilidade limitada adquírese mediante a súa constancia na folla aberta ao mesmo no Rexistro Mercantil correspondente ao seu domicilio.

Ademais das circunstancias ordinarias, a inscrición debe conter unha indicación do ben non afecto e hase de practicar na forma e cos requisitos previstos para a inscrición do empresario individual. Igualmente, poderá servir de título a acta notarial ou a instancia subscrita coa firma electrónica recoñecida do empresario e remitida telematicamente ao Rexistro.

O emprendedor inscrito debe facer constar en toda a súa documentación, con expresión dos datos rexistrais, a súa condición de «Emprendedor de Responsabilidade Limitada» ou mediante a adición ao seu nome, apelidos e datos de identificación fiscal das siglas «ERL».

3.3. Limitación da responsabilidade
O emprendedor de responsabilidade limitada poderá lograr que a súa responsabilidade e a acción do acredor, que teña orixe nas débedas empresariais ou profesionais, non alcance á súa vivenda habitual sempre que non estea afecta á actividade empresarial ou profesional e que o seu valor non supere os 300.000 euros (450.000 en poboacións de máis dun millón de habitantes), valorada conforme ao disposto na base impoñible do Imposto sobre Transmisións Patrimoniais e Actos Xurídicos Documentados no momento da inscrición no Rexistro Mercantil. En todo caso, presúmense afectos á actividade empresarial ou profesional os bens relacionados no libro de inventario e contas anuais.

Na inscrición do emprendedor no Rexistro Mercantil correspondente ao seu domicilio débese indicar o ben inmoble, propio ou común, que se pretende non haxa de quedar obrigado por resúltalas do xiro empresarial ou profesional.

É preciso indicar tamén que, cando entre os bens embargados se atopase a vivenda habitual do emprendedor de responsabilidade limitada, a súa execución será posible sempre que:

a) Non se coñezan outros bens do debedor con valoración conxunta suficiente susceptibles de realización inmediata no procedemento de prema.

b) Entre a notificación da primeira dilixencia de embargo do ben e a realización material do procedemento de alleamento do mesmo medie un prazo mínimo de dous anos. Este prazo non se interromperá nin se suspenderá, en ningún caso, nos supostos de ampliacións do embargo orixinario ou nos casos de prórroga das anotacións rexistrais.

*NOTA:

Non poderá beneficiarse da limitación de responsabilidade o debedor que actuase con fraude ou neglixencia grave no cumprimento das súas obrigas con terceiros, sempre que así constar acreditado por sentenza firme ou en concurso declarado culpable.

Igualmente, a limitación de responsabilidade descrita tampouco será efectiva respecto das débedas de dereito público das que sexa titular o emprendedor de responsabilidade limitada para cuxa xestión recadatoria resulte de aplicación o disposto na Lei 58/2003, de 17 de decembro, xeral tributaria, na Lei 47/2003, de 26 de novembro, xeral orzamentaria e no Real Decreto-Lexislativo 1/1994, de 20 de xuño, polo que se aproba o Texto Refundido da Lei xeral da Seguridade Social.

3.4. Inscrición do Emprendedor de responsabilidade limitada (ERL)
O procedemento de inscrición se axusta ás seguintes regras:

a) No Punto de Atención ao Emprendedor cumpriméntase toda a información do DUE e achégase a documentación necesaria para efectuar a inscrición no Rexistro Mercantil, así como no Rexistro da Propiedade.

Respecto da información que debe incluírse, débese ter en conta que é necesaria:

  • A constancia dos datos relativos á forma xurídica de Emprendedor de Responsabilidade Limitada, así como dos datos relativos ao ben inmoble, propio ou común, que se pretende non quede obrigado polas resultas do xiro empresarial ou profesional. Os datos do ben inmoble deben ser os datos de inscrición no Rexistro da Propiedade, incluíndo o Identificador Único de Finca Rexistral, a referencia catastral e a valoración conforme ao disposto na base impoñible do Imposto sobre Transmisións Patrimoniais e Actos Xurídicos Documentados.
  • A constancia da identidade do empresario individual, o nome comercial e, no seu caso, o rótulo do seu establecemento, o domicilio do establecemento principal e, no seu caso, das sucursais, o obxecto da súa empresa, o código correspondente da Clasificación Nacional de Actividades Económicas, e a data de comezo das súas operacións.
  • A constancia dos datos relativos á inscrición rexistral, que deberán ser os do Rexistro Mercantil no que se practique a inscrición.

b) O Punto de Atención ao Emprendedor enviará inmediatamente o DUE xunto coa documentación correspondente ao Rexistro Mercantil, solicitando a inscrición do empresario de responsabilidade limitada. O Rexistro Mercantil contará con seis horas hábiles para practicar a inscrición e remitir telematicamente ao sistema de tramitación do CIRCE a certificación da inscrición practicada, que será remitida por este á autoridade tributaria competente.

c) Recibida a certificación da inscrición, o rexistrador mercantil solicitará, respecto dos bens inembargables por débedas profesionais e empresariais, a inscrición desta circunstancia no Rexistro da Propiedade, achegando a certificación expedida polo rexistrador mercantil.

d) O rexistrador da propiedade practicará a inscrición no prazo de seis horas hábiles desde a recepción da solicitude, e informará inmediatamente da inscrición practicada ao sistema de tramitación telemática do CIRCE, que o trasladará á autoridade tributaria competente.

e) En todo o momento, o emprendedor poderá coñecer, a través dos puntos de atención ao emprendedor en que iniciase a tramitación, o estado das mesmas.

4. Sociedades civís e mercantís
4.1. Concepto e características das sociedades mercantís
Se entende por sociedade mercantil á asociación voluntaria de persoas físicas ou xurídicas que crean e explotan unha empresa co obxectivo principal de producir e/ou mediar la elaboración de bens e/ou servizos para o mercado, co fin de obter un beneficio.

As principais características dunha sociedade mercantil son as seguintes:

  • A asociación voluntaria, duradeira e organizada de persoas que colaboran na consecución dun lucro.
  • A achega de bens para o inicio ou mantemento da actividade: diñeiro, mobles, inmobles ou de dereitos: reais, de crédito, de propiedade industrial, etc.
  • A colaboración de todos ou dalgún dos socios na marcha dos asuntos sociais e na consecución do fin común.
  • A procura dun beneficio individual que pode consistir tanto nun incremento positivo de riqueza, como en calquera outra vantaxe patrimonial de distinta orde, aínda que non se traduza directamente nunha ganancia (evitación de gastos ou de perdas).

4.2. Concepto e características das sociedades civís
Se entende por sociedade civil ao contrato de sociedade polo cal dúas ou máis persoas se obrigan a pór en común diñeiro, bens ou industria co fin de repartir entre si as ganancias.

As principais características das sociedades civís son:

  • Pode haber dous tipos de socios: socios capitalistas e socios industriais. Os primeiros son os que achegan bens e dereitos, e os segundos os que realizan para a sociedade unha achega de traballo ou industria.
  • O capital está formado polas achegas dos socios, tanto en diñeiro como en bens ou industria.
  • Non existe capital mínimo legal para a súa constitución.
  • O número mínimo de socios será de dous.
  • As perdas e ganancias repártense entre os socios segundo o pactado. A falta de pacto expreso, a parte de cada un nas ganancias e nas perdas é proporcional á súa achega tal e como establece o Código Civil.
  • Poderá ter ou non personalidade xurídica propia en función de que os seus pactos sexan públicos ou segredos. Cando os pactos sexan secretos rexeranse polas disposicións relativas á Comunidade de Bens.
  • A súa extinción procede, entre outras causas, polas seguintes causas:

a) Por finalización do prazo do tempo polo que se fundou.

b) Por perda do ben ou terminación do negocio que é obxecto da sociedade

c) Por morte e insolvencia dalgún dos socios.

4.3. Sociedades mercantís fronte as sociedades civís
A diferenza entre as sociedades civís e as mercantís se centran na natureza do seu obxecto social.

Polo tanto, as diferenzas básicas entre as sociedades civís e as mercantís proveñen do obxecto ou actividade económica que realizan e da regulación a que quedan sometidas.

Os casos máis comúns de sociedades civís que funcionan no tráfico mercantil son as que se dedican a:

  • Explotacións agrarias, gandeiras, pesqueiro e forestal, actividades todas elas excluídas do Dereito Mercantil.
  • Talleres ou Sociedades de artesáns.
  • Despachos de profesionais.
  • E outras para uso e goce dos bens ou recursos en común

*Nota:

En definitiva, as sociedades civís regúlanse polo Código Civil (as que asumen forma mercantil, como por exemplo as colectivas ou comandita, se regulan polo Código de Comercio e disposicións complementarias sempre que non se opoñan ás normas contidas no Código Civil), mentres que as sociedades mercantís se someten ao Código de Comercio e disposicións complementarias.

4.4. Sociedades civís
4.4.1. Tipoloxías de socios
Os socios das sociedades civís poden ser:

Universais
A súa vez poden ser:

- De todos os bens presentes.

É aquela por a cal as partes pon en común todos os bens que actualmente lles pertencen, así como as ganancias que adquiran con eles:

a) Nela pasan a ser propiedade de todos os socios os bens que pertencían a cada un deles e as ganancias que adquiran con eles.

b) Ademais, se se pacta expresamente, opera a comunicación recíproca de calquera outra ganancia.

c) Non poden comprenderse os bens que os socios adquiran posteriormente por herdanza, legado e doazón, pero si os seus froitos.

- De todas as ganancias.

Comprende todo o que adquiran os socios pola súa industria ou traballo mentres dure a sociedade.

Neste tipo de sociedades os bens mobles ou inmobles que cada socio posúe ao tempo da celebración:

a) Continúan sendo de dominio particular.

b) Só pasa á sociedade o usufruto dos mesmos.

Particulares
Teñen por obxecto unicamente algún ou varios dos seguintes elementos:

Uso de cousas determinadas.
Desenvolvemento dunha empresa sinalada.
Exercicio dunha profesión ou arte.

4.4.2. Duración das sociedades civís
A sociedade comeza desde o momento mesmo da celebración do contrato e dura:

Polo tempo convido.
A falta de convenio, polo tempo que dure o negocio que servise exclusivamente de obxecto á sociedade, se é que pola súa natureza ten unha duración limitada.
En calquera outro caso, durante a vida das persoas asociadas, excepto cando se dea algún dos seguintes supostos:
a) Extinción da sociedade por outro motivo.

b) Pacto polo que se acorda que, no caso de que morra un dos socios, continúe a sociedade entre os que lle sobrevivan.

4.4.3. Obrigas dos socios entre si
As obrigas internas asumidas polos socios dunha sociedade civil son:

Realizar as achegas que asumiron facer. Segundo a achega prometida distínguese entre socios:
Capitalistas (aqueles que achegan bens ou diñeiro)

a) Quedan suxeitos á evicción das cousas determinadas e certas achegadas á sociedade. [Evicción: Perda dun dereito por sentencia firme]

b) Se se trata de diñeiro, a contía que o socio se compromete a achegar xera intereses desde o día en que debeu achegarse, sen prexuízo de que ademais poida ter que indemnizar polos danos que poida causar a falta de achega.

c) O risco das cousas certas e determinadas non funxibles que se achegan á sociedade para que só sexan comúns o seu uso e os seus froitos, é do socio propietario.

d) Se as cousas achegadas son funxibles ou non poden gardarse sen que se deterioren, ou se se achegaron para ser vendidas, o risco é da sociedade.

Tamén é da sociedade, a falta de pacto especial, a responsabilidade polos bens achegados con estimación feita en inventario. Neste caso a reclamación limitarase ao prezo da taxación.

Industriais (os que achegan o seu traballo ou industria obxecto da sociedade)

Se obrigan a achegar as ganancias que obteñan nese traballo ou industria.

Asumir a responsabilidade de danos e prexuízos
- Todo socio responde os danos e prexuízos que a sociedade sufra pola súa culpa.

- Estes danos e prexuízos non pode compensarse cos beneficios que lle proporcionou coa súa industria.

A sociedade responde:
- Ante os socios polas cantidades que desembolsase por ela, e do interese correspondente.

- Polas obrigas que con boa fe contraese para os negocios sociais e polos riscos inseparables á súa dirección.

- Ante terceiros, por actos dos socios, cando concorran os seguintes requisitos:

a) Que o socio obrase no seu carácter de tal por conta da sociedade.

b) Que teña poder para obrigar á sociedade en virtude dun mandato expreso ou tácito.

c) Que obrase dentro dos límites sinalados polo seu poder ou mandato.

Repartición de perdas e ganancias
- As ganancias e as perdas repártense en conformidade ao pactado.

- Se só se pacta a parte de cada un nas ganancias, a súa parte nas perdas será igual.

- A falta de pacto, a parte de cada socio nas ganancias e perdas debe ser proporcionada ao que achegase, e o socio que sexa só de industria terá unha parte igual á do que menos achegase. Se ademais do seu traballo achegou capital, debe recibir tamén a parte proporcional que lle corresponda.

- Se as partes conviñeron confiar a un terceiro a designación da parte de cada un nas perdas e ganancias, só pode ser impugnada a dita designación cando sexa evidente a súa falta de equidade.

- Esta designación non pode ser encomendada a ningún dos socios.

- En ningún caso pode reclamar o socio que empezase a executar a decisión do terceiro, ou que non a impugnou no prazo de 3 meses contados desde que a coñeceu.

- É nulo o pacto que exclúe a un ou máis socios de toda parte nas ganancias ou perdas.

- Só o socio industrial pode ser eximido de toda responsabilidade nas perdas.

Asociarse a terceiros.
Cada socio pode por si só asociarse a un terceiro, pero o asociado non ingresa na sociedade sen o consentimento unánime de todos os socios, aínda que o socio asociado sexa o administrador.

4.4.4. Administración da sociedade civil
A administración das sociedades civís pode organizarse de distintas maneiras. Así:

Pode ser unipersonal:
a) Se o socio administrador é nomeado no contrato social, pode exercer todos os actos administrativos a pesar da oposición dos seus compañeiros, salvo que proceda de mala fe. O poder neste caso é irrevogable sen causa lexítima.

b) Se o poder é outorgado despois do contrato sen que neste acordouse conferilo, pode revogarse en calquera momento.

Pode ser cunha administración solidaria:
- Neste caso, se dous ou máis socios son encargados da administración social sen determinarse as súas funcións ou sen expresarse que non poden obrar os uns sen o consentimento dos outros:

a) Cada un pode exercer todos os actos de administración separadamente.

b) Calquera deles pode oporse ás operacións do outro antes de que estas produzan o seu efecto legal.

Pode ser administración mancomunada:
- Necesítase o concurso de todos para a validez dos actos.

- Non pode alegarse a ausencia ou imposibilidade dalgún deles, salvo que haxa perigo inminente dun dano grave ou irreparable para a sociedade.

Por último, no caso de ausencia de pacto sobre a modalidade de administración da sociedade, aplícanse as seguintes regras:

  • Todos os socios considéranse apoderados da sociedade, de modo que o que calquera deles faga por si só obriga á sociedade, pero cada un pode oporse ás operacións dos demais antes de que produzan efecto legal.
  • Cada socio pode servirse das cousas que compoñen o fondo social segundo o costume da terra, sempre que non o faga contra o interese da sociedade ou de modo que impida o uso a que teñen dereito os seus compañeiros.
  • Todo socio pode obrigar aos demais a custear con el os gastos necesarios para a conservación das cousas comúns.
  • Ningún dos socios pode, sen consentimento dos outros, introducir novidade nos bens inmobles sociais, aínda que alegue que é útil á sociedade.

4.4.5. Obrigas dos socios con terceiros

  • Os socios non quedan obrigados solidariamente respecto das débedas da sociedade. Isto non quere dicir que os socios non respondan das devanditas débedas (especialmente, cando a sociedade carece de solvencia ou non atende pagos da mesma), senón que os socios quedan obrigados (dado que neste tipo de sociedades civís a responsabilidade non queda limitada, como ocorre nas mercantís anónimas e de responsabilidade limitada).
  • Esgotado o patrimonio social responden os socios co seu propio nos termos que determina o Código Civil, aínda que en forma mancomunada simple; é dicir, en proporción ás súas respectivas cotas sociais pactadas ou legais.
  • En todo caso, ningún socio pode obrigar aos outros por un acto persoal, se non lle foi conferido poder para iso.
  • A sociedade non queda obrigada respecto de terceiros por actos que un socio realizase no seu propio nome ou sen poder da sociedade para executalo, pero queda obrigada para co socio cando devanditos actos redundasen en proveito dela.
  • Os acredores da sociedade son preferentes aos de cada socio sobre os bens sociais. Sen prexuízo deste dereito, os acredores particulares de cada socio poden pedir o embargo e remate da parte deste no fondo social.

4.4.6. Extinción da sociedade
As causas de disolución da sociedade civil son as seguintes:

A expiración do tempo para o que se constituíu. No entanto, a sociedade constituída por tempo determinado pode prorrogarse por consentimento de todos os socios:
a) O consentimento pode ser expreso ou tácito, e se xustifica polos medios ordinarios.

b) Se se prorroga antes de expirado o termo, continúa a sociedade primitiva.

c) Se a prórroga se produce unha vez expirado o termo, enténdese que se constitúe unha nova sociedade.

A perda do ben ou termo do negocio que lle servía de obxecto.
A morte, insolvencia, incapacitación ou declaración de prodigalidade de calquera dos socios, ou o embargo dos bens sociais por mor das débedas dos socios. [Prodigalidade: Malgasto dos bens poñendo en perigo inxustificado o patrimonio, con prexuízo para os socios]. No caso de morte, pode pactarse que a sociedade deba continuar co herdeiro pero tamén é válido o pacto de que continúe a sociedade entre os que lle sobrevivan tendo en conta que:
a) A persoa herdeira do falecido só ten dereito a que se faga a partición, fixándoa no día da morte do causante.

b) Non participa dos dereitos e obrigas ulteriores salvo cando sexan consecuencia necesaria do feito antes dese día.

A vontade de calquera dos socios, segundo as seguintes regras:
a) A disolución da sociedade por vontade ou renuncia dun dos socios só ten lugar cando non se sinalou termo para a súa duración ou non resulta este da natureza do negocio.

b) Para que a renuncia forneza efecto debe ser feita de boa fe e debe poñerse en coñecemento dos outros socios.

Os socios non poden reclamar a disolución da sociedade cando fose constituída por tempo determinado, salvo cando medie xusta causa, por exemplo que un dos compañeiros falte ás súas obrigas, a inhabilitación para os negocios sociais, ou similares, a xuízo dos tribunais.
A perda de cousa específica que un socio prometera achegar á sociedade, cando a dita cousa perece antes de efectuarse a súa entrega.
Tamén se disolve a sociedade en todo caso pola perda da cousa cando o socio reservar a súa propiedade e achega só o seu uso ou goce.
Non se disolve por perda da cousa cando esta ocorrese despois de que a sociedade adquirise a súa propiedade.
A violación do dereito de marca.

4.5. Sociedades mercantís personalistas e capitalistas
Segundo o réxime de responsabilidade establecido entre os socios e a sociedade, as sociedades mercantís poden ser personalistas ou capitalistas.

As sociedades personalistas son as que non limitan a responsabilidade dos socios. É dicir, son aquelas sociedades nas que todos os socios ou parte deles responden persoal, ilimitada e solidariamente polas débedas sociais, aínda que sempre de forma subsidiaria á sociedade.

As sociedades personalistas poden ser colectivas ou comanditarias simples.

As sociedades capitalistas son as que limitan a responsabilidade dos socios polas débedas sociais. Isto é, os socios responden as débedas sociais unicamente ata o límite das achegas realizadas.

As sociedades capitalistas son basicamente as anónimas e as de responsabilidade limitada.

A continuación farase un breve repaso por cada unha delas, incidindo posteriormente nos dous tipos de sociedades capitalistas mencionadas.

4.5.1. Sociedade colectiva
A sociedade colectiva fúndase sobre os vínculos de mutua confianza entre os asociados.

Os seus socios, cuxa calidade é intransmisible, responden persoal, solidaria e ilimitadamente polas débedas da sociedade contraídas como consecuencia da explotación da súa actividade e teñen dereito a intervir na xestión, dirección ou administración da empresa.

A sociedade colectiva é apropiada para desenvolver pequenas empresas, nas que é necesaria a intervención persoal dos socios, a súa experiencia e o seu crédito comercial.

4.5.2. Sociedade comanditaria
A sociedade comanditaria caracterízase porque xunto aos socios colectivos (subsidiariamente responsables con todo o seu patrimonio) hai outros socios (os comanditarios) que só responden as débedas sociais ata o límite das súas respectivas achegas, é dicir, co importe dos fondos que puxeron ou se obrigaron a pór na sociedade.

A sociedade comanditaria pode ser simple ou por accións segundo que o capital comanditario estea ou non dividido neste tipo de títulos.

A sociedade comanditaria serve para realizar negocios ideados por persoas, que tendo capacidade persoal e espírito comercial, carecen do capital necesario polo que buscan socios capitalistas que se absteñan de intervir na marcha da empresa a cambio de asumir un risco limitado á contía da súa achega.

4.5.3. Sociedade de responsabilidade limitada
Polas súas características, a sociedade de responsabilidade limitada, é un tipo de sociedade intermedia entre as personalistas e a anónima.

Teñen o capital dividido en participacións que non poden incorporarse a títulos negociables nin denominarse accións. Estas participacións supoñen o límite da responsabilidade do socio polas débedas sociais, de aí a súa denominación.

Os partícipes, polo feito de selo, non teñen dereito a asumir ou participar na dirección ou xestión social máis que cando sexan elixidos para iso.

A sociedade de responsabilidade limitada é a forma máis apta e apropiada para pequenas empresas nas que os socios desexan correr un risco limitado e determinado de antemán.

4.5.4. Sociedade anónima
A sociedade anónima é o modelo referencia de sociedade capitalista e caracterízase por ter o seu capital dividido en accións, o cal se integra á súa vez polas achegas dos socios.

Os ditos socios non responden das débedas sociais, quedando limitada a súa responsabilidade ao desembolso do importe das accións subscritas. A calidade de socio é transmisible (a diferenza das sociedades de responsabilidade limitada).

A xestión da sociedade anónima non corresponde necesariamente aos socios polo feito de selo. Poden ostentala se son elixidos para iso ou poden delegala a un terceiro.

A sociedade anónima é apropiada para a explotación de empresas mercantís ou industriais dotadas de grandes achegas de capital obtidas xeralmente do aforro privado, mediante a libre e pública subscrición de accións.

4.6. Sociedade de responsabilidade limitada
4.6.1. Concepto e características
A sociedade de responsabilidade limitada é unha sociedade mercantil calquera que sexa o seu obxecto cuxo capital, non inferior a 3.000 euros, está dividido en participacións, acumulables e indivisibles, que non poden incorporarse a títulos negociables nin denominarse accións e cuxos socios están exentos de responsabilidade persoal polas débedas sociais.

É unha sociedade capitalista con moitos caracteres propios das sociedades personalistas. Por esta razón enténdese como sociedade híbrida ou mixta. Así, esta sociedade configúrase, seguindo o criterio xeral, como unha sociedade na que os partícipes non responden persoalmente das débedas sociais e, á vez, como unha sociedade cuxo capital social se divide en participacións sociais que nin poden incorporarse a títulos-valores nin estar representadas por medio de anotacións en conta.

Ao mesmo tempo, tratarse dunha sociedade pechada, con importantes restricións á libre transmisión das participacións sociais, excepto en caso de adquisición por socios, polo cónxuxe, ascendente ou descendente do socio ou por sociedades pertencentes ao mesmo grupo que a transmitinte, que, en defecto de cláusula estatutaria en contrario, constitúen supostos de transmisións libres.

Este carácter pechado ponse de manifesto tamén en que, salvo disposición contraria dos estatutos, a representación nas reunións da Xunta Xeral ten un carácter restritivo.

Por outra banda, ten un grao de flexibilidade no seu réxime xurídico superior ao da sociedade anónima. Isto é, a ampla marxe de liberdade do que dispoñen os socios para adaptar a sociedade ás súas específicas necesidades.

Como factores máis característicos desta sociedade, se poden mencionar os seguintes:

O carácter mercantil: a sociedade de responsabilidade limitada é sempre mercantil calquera que sexa o seu obxecto. O carácter mercantil vén dado pola forma social, sen que sexa importante o obxecto ou actividade ao que se vaia a dedicar, nin tampouco a súa finalidade. O principio de mercantilidade pola forma, comporta o que todas as sociedades que a adopten serán mercantís e, por conseguinte, en virtude do establecido no Código de Comercio, terán a consideración de empresarios, aínda que o seu obxecto non poida ser cualificado de propiamente mercantil; é dicir, a sociedade de responsabilidade limitada será mercantil tanto en sentido subxectivo como obxectivo.
2. A limitación de responsabilidade do socio: a sociedade responde con todo o seu patrimonio, o socio tan só arrisca na empresa o importe da súa achega. A responsabilidade dos socios é subsidiaria da responsabilidade da sociedade, noutras palabras, a responsabilidade da sociedade é ilimitada xa que responderá con todos os seus bens e, só cando estes fosen insuficientes, entrará en xogo a responsabilidade dos socios até o límite da súa achega. A sociedade, como suxeito de dereito con personalidade xurídica propia e separada da dos seus socios, responderá ilimitadamente, con todos os seus bens presentes e futuros, das débedas que contraia.

*Nota:

A pesar do referido, a Lei de Sociedades de Capital regula algúns outros supostos nos que se impón aos socios partícipes unha maior responsabilidade:

Nos casos de converterse en sociedade irregular
Na responsabilidade establecida pola realidade e o valor das achegas
No sistema regulado respecto da responsabilidade na redución de capital por devolución de achegas, ou por separación de socio
Suposto especial para as sociedades limitadas profesionais: prevense regras especiais en materia de responsabilidade patrimonial dos socios profesionais (Lei 2/2007, de 15 de marzo, de sociedades profesionais)
Responsabilidade dos socios separados ou excluídos
Responsabilidade dos socios en caso de pasivo sobrevindo á liquidación

O réxime económico: o capital social, non inferior a 3.000 euros, está integrado por achegas dos socios, dividido en participacións, acumulables e indivisibles e, desde un principio, plenamente subscrito e desembolsado. Non é posible a existencia de socios industriais xa que "en ningún caso poderán ser obxecto de achega o traballo ou os servizos". As participacións deben ser acumulables e indivisibles pero non necesariamente iguais, xa que poden ter distinto valor nominal e conceder distintos dereitos. Unha das principais diferenzas entre a sociedade de responsabilidade limitada e a sociedade anónima radica no feito de que as participacións sociais:
- Non teñen o carácter de valores

- Non poden estar representadas por medio de títulos ou anotacións en conta

- Non poden denominarse accións

A administración: a xestión e representación da sociedade non corresponde aos socios polo feito de selo sen prexuízo de que sexan eles quen designen a persoa ou órgano que asuma tales funcións.

4.6.2. Vantaxes e inconvenientes da sociedade limitada
Entre as principais vantaxes, obsérvase que supón escoller este tipo societario para as pequenas e medianas empresas radica, quizais, na maior flexibilidade das sociedades de responsabilidade limitada, que permite unha mellor adaptación estatutaria.

Adicionalmente, o capital mínimo requirido é moi reducido, non tendo tampouco un capital máximo que limite o seu crecemento, ao tempo que da maior liberdade de xestión e de pactos que no caso das sociedades anónimas.

Dado que existen na Lei de Sociedades de Capital un amplo número de normas que amplían o xogo da autonomía da vontade, Pódese en definitiva, facer estatutos “a medida”, que se adapten ao funcionamento que pretenda darse á mesma.

Neste sentido, tal e como se mencionou anteriormente, tense que destacar o que se coñece como a NON igualdade das participacións sociais.

En efecto, os artigos 90 e 91 da Lei de Sociedades de Capital establecen que o capital social estará dividido en participacións indivisibles e acumulables pero non esixen que estas sexan iguais. Así pois, por vía estatutaria pode romper a proporcionalidade entre o dereito ao voto e a participación nominal no capital, podendo ampliarse as diferenzas no dereito de dividendo e na cota de liquidación.

Por outra banda, as sociedades de responsabilidade limitada gozan dun réxime máis sinxelo e menos custoso, que se manifesta, entre outros, en:

A non necesidade de acudir a expertos independentes para verificar as achegas non diñeirarias e
A esixencia de menores requisitos de publicidade legal
No referente ao órgano de administración, poden os estatutos establecer distintos modos de organizalo (administrador único, varios administradores que actúen solidaria ou conxuntamente ou Consello de Administración), atribuíndo á Xunta Xeral a facultade de optar, en calquera momento, por algún deles, o que permite adecuar a estrutura do órgano a un funcionamento distinto sen necesidade de modificar os estatutos.

Tamén, parte da presunción de que a duración do cargo de administrador é indefinida, fronte á imposibilidade legal dos administradores da sociedade anónima de que estatutariamente se fixa un prazo de duración superior ao seis anos.

Polo que respecta aos inconvenientes da sociedade limitada, hai que ter en conta que neste tipo de sociedades o capital deberá estar, desde a súa orixe, totalmente desembolsado, é dicir, que o procedemento de fundación é simultánea e non sucesiva como no caso das sociedades anónimas. Non se admite, polo tanto, subscricións parciais. Tal esixencia legal dificulta a realización dos investimentos de forma gradual a medida que vai desenvolvéndose o proxecto empresarial.

Outra diferenza legal con respecto ás sociedades anónimas constitúea a relativa aos créditos e garantías a socios e administradores. A normativa vixente establece que só poderán concederse créditos ou préstamos, garantías e asistencia financeira en favor dos propios socios e administradores, previo acordo da Xunta Xeral, que unicamente poderá ser para cada caso concreto, sen que poida o socio afectado exercer o dereito de voto correspondente ás súas participacións.

Por último, entre os inconvenientes, se atopa tamén á transmisibilidade das participacións está moi limitada. Deste xeito mantense o factor “personalista” da sociedade, impedindo que as participacións sociais sexan nin podan ser libremente transmisibles. De feito, serán nulas as cláusulas que fagan practicamente libres a transmisión voluntaria de participacións por actos «inter vivos».

4.6.3. Requisitos e características das achegas da sociedade limitada
Nas sociedades de responsabilidade limitada a cifra do capital social non só ten asignada a función económica de dotar á empresa duns medios que lle permitan alcanzar o seu obxecto, senón que cumpre, ademais, dúas importantes funcións:

Nas relacións internas establecidas entre a sociedade e os socios, é a base ao redor da cal se calcula a participación de cada deles nos dereitos societarios, xa que a participación dos socios na repartición de beneficios da sociedade será sempre proporcionada á súa participación no capital.
Nas relacións externas establecidas entre a sociedade e os terceiros, opera como unha cifra de retención do patrimonio social en garantía dos seus acredores.
En todo caso, a principal (por non dicir a única) obriga do socio da Sociedade de Responsabilidade Limitada é a de achega do capital.

As achegas poden ser de dous tipos:

1. Achegas que integran o capital social e que, á súa vez, poden ser diñeirarias ou non diñeirarias e converten á persoa que as achega en socio partícipe.

No caso das achegas diñeirarias é mediante a certificación do depósito das correspondentes cantidades a nome da sociedade nunha entidade de crédito como se xustifican perante o notario no momento da constitución da sociedade.

2. Achegas que se efectúan mediante prestacións accesorias, que non integran o capital social e que obrigan ao socio a realizar diversas actividades accesorias ou engadidas.

Esta obriga de desembolso íntegro e simultáneo supón:

Que os acredores sociais non poderán dirixirse contra os socios, porque estes non cumprisen a súa obriga de achegar nin sequera por vía de subrogación, xa que non poderán ser debedores da sociedade por este motivo
Que se algún socio non achega o debido, os demais socios responderán o socio infractor dos prexuízos causados.
Por outra banda, as achegas non poden consistir en traballo ou servizos pola esixencia de que o capital social estea determinado e sexa real desde o mesmo momento da constitución da sociedade.

Neste sentido, os bens e dereitos achegados á sociedade deben integrar o patrimonio social e ser idóneos para cumprir unha dobre función:

  • Ser un fondo de garantía fronte a terceiros.
  • Ser un fondo de produción para a propia sociedade.

Polo tanto, deben ser activos de natureza patrimonial e susceptibles de ser valorados economicamente, para podelos incluír no activo do balance conforme ás normas contables que lle sexan de aplicación á sociedade.

4.6.4. Achegas non diñeirarias da sociedade limitada
Enténdese por achega non diñeiraria aquela que ten por obxecto bens ou dereitos patrimoniais susceptibles de valoración económica distintos do diñeiro.

É dicir, integra todas aquelas achegas que os socios realicen para o total desembolso do capital e que consistan en elementos patrimoniais distintos ao diñeiro.

Na escritura de constitución ou na de execución do aumento do capital social deben describirse:

O título ou concepto da achega
As achegas non diñeirarias, cos seus datos rexistrais se existisen
A valoración que se lles atribúa.
As achegas non diñeirarias varían segundo o ben ou dereito achegado. Así poden ser achegas non diñeirarias as que teñen por obxecto a entrega de:

Terreos
Edificios e construcións de todo tipo
Vehículos
Plantacións
Embarcacións
Concesións administrativas sobre obras públicas
...
4.6.5. Sociedade limitada en formación
Mencionar agora unha casuística que, aínda que extraordinaria, si pode producirse, o caso da sociedade de responsabilidade limitada en formación.

Trátase de sociedades cuxa constitución consta xa en escritura pública, pero que aínda non foron inscritas no correspondente Rexistro Mercantil.

Para considerar á sociedade como irregular é necesario o transcurso dun ano desde o outorgamento da escritura sen que se solicitou a inscrición ou que, antes do transcurso do devandito prazo, quedase verificada a vontade de non inscribir a sociedade.

Mentres non concorra o elemento subxectivo (vontade de non inscribir) ou o elemento obxectivo (transcurso dun ano desde o outorgamento da escritura sen que se solicitou a inscrición) estaremos en presenza dunha sociedade de responsabilidade limitada en formación e pendente de inscrición no Rexistro Mercantil.

Enténdese que, desde o outorgamento da escritura, non hai unha sociedade limitada, pero si unha empresa con capacidade xurídica para obrigarse e actuar no tráfico e que é unha entidade distinta e separada dos socios fundadores, que actúa a través dos seus órganos, tanto no ámbito das relacións internas como no das externas, de aí a súa definición como en formación.

Neste sentido, ao establecerse unha responsabilidade solidaria en caso de ser varios os que celebrasen o acto ou negocio, pode existir o dereito de repetición entre os mesmos.

Tamén, a propia sociedade, en proceso de fundación, responde co seu propio patrimonio no suposto de actuación dos administradores nomeados na escritura pública de constitución.

A responsabilidade de quen celebran os actos ou contratos únese á responsabilidade do patrimonio da sociedade en formación e dos socios. Esta responsabilidade vincúlase á actuación dos administradores nomeados na escritura de constitución da sociedade, que quedan facultados para o pleno desenvolvemento do obxecto social e para realizar toda clase de actos e contratos sempre que a data de comezo das operacións sociais coincida coa de outorgamento da escritura fundacional e salvo que os estatutos ou a propia escritura dispoñan outra cousa.

Do mesmo xeito, articúlase a obriga dos socios de cubrir a posible diferenza existente no momento da inscrición entre o patrimonio social e a cifra de capital, se como consecuencia do desenvolvemento de actividades da sociedade en fundación, xeráronse perdas que provoquen un desequilibrio entre o patrimonio e a cifra de capital.

As achegas complementarias deberán selo en proporción ao capital subscrito por cada socio e poderán ser diñeirarias ou en especie.

4.6.6. Sociedade limitada devida irregular
Aínda que a sociedade en formación e a sociedade irregular poden existir no período inicial da sociedade, trátase de situacións totalmente distintas. Así, a sociedade en formación é unha sociedade aínda non inscrita, pero que se atopa nun proceso fundacional que culminará na devandita inscrición no Rexistro Mercantil.

Na sociedade devida irregular, con todo, non existe vontade de inscrición. Trátase de sociedades que pretenden actuar no tráfico xurídico e económico sen efectuar a súa preceptiva inscrición.

Verificada a vontade de non inscribir a sociedade e, en calquera caso, transcorrido 1 ano desde o outorgamento da escritura sen que se solicitou a súa inscrición, calquera socio poderá instar a disolución da sociedade en formación e esixir, previa liquidación do patrimonio social, a restitución das súas achegas.

En tales circunstancias, se a sociedade iniciou ou continúa as súas operacións, aplicaranse as normas da sociedade colectiva ou, no seu caso, as da sociedade civil.

Para resolver a dificultade de determinar cando finaliza o período considerado de sociedade en formación e éntrase no campo da irregularidade, o lexislador utiliza dous criterios fundamentais:

1. O elemento subxectivo da vontade de non inscribir a sociedade. Dado que a norma non establece criterio algún acerca de cando haberá de entenderse verificada a dita falta de vontade, será unha simple cuestión de feito a determinar en cada caso.
2. O transcurso dun ano despois do outorgamento da escritura sen que se solicitara a súa inscrición. Este criterio é probablemente o que servirá na maioría dos supostos para falar de sociedade irregular.
O dereito a instar a disolución da sociedade está recoñecido a cada un dos socios, é dicir, a calquera deles. A liquidación do patrimonio social só procederá cando a sociedade iniciase as súas operacións pois, en caso contrario estaremos ante unha restitución pura e simple das achegas.

4.7. A sociedade anónima
A sociedade anónima é unha sociedade de natureza mercantil dedicada á explotación dunha actividade económica con capital propio dividido en accións e integrado polas achegas dos socios (total ou parcialmente desembolsadas), quen non responden as débedas sociais senón até o límite da achega realizada ou comprometida.

O capital social está fraccionado en pequenas partes, títulos, denominados accións, os cales confiren ao seu titular a condición de socio.

As accións dunha sociedade non teñen por que ser iguais. Poden existir accións con distinto valor nominal, que integren varias series e mesmo se admite a existencia de accións con distinto contido de dereitos, que constitúan varias clases.

*NOTA:

O principio de ausencia de responsabilidade dos socios polas débedas sociais non ten carácter absoluto e limitado, de forma que desaparece en determinados casos, nos que se permite aos xuíces indagar no armazón social (levantamento do veo xurídico) co fin de evitar que á sombra desa limitación de responsabilidade póidanse prexudicar intereses públicos ou privados ou ser utilizada fraudulentamente.

Por outra banda, é unha sociedade rexida democraticamente xa que as decisións adóptanse por maioría (cualificada ou non) someténdose, por tanto, as minorías á decisión maioritaria.

E se trata dunha sociedade aberta e non personalista, xa que a condición de socio é transmisible, aínda que pode establecerse algunha restrición. Ademais, para ser administrador non fai falta legalmente ser accionista.

4.7.1. Vantaxes e inconvenientes da sociedade anónima
Entre as vantaxes que se poden enumerar no caso das sociedades anónimas, se atopan as seguintes:

A forma societaria anónima é maioritariamente adoptada por aquelas persoas que dispoñen dun capital elevado e desexan efectuar investimentos de forma e maneira que os riscos asumidos afecten só ao patrimonio destinado ao fondo social.

Por outra banda, aínda que o capital mínimo legal esixido para constituír unha sociedade anónima é de 60.000 euros, se pode desembolsar tan só un 25 por 100, isto é, 15.000 euros, e o resto con posterioridade, o que constitúe unha clara vantaxe con relación ás sociedades de responsabilidade limitada onde rexe a obrigación de desembolso total (aínda que cun capital mínimo moi inferior).

Ademais, a división do capital en accións coa súa característica mobilidade danlle a configuración de títulos esencialmente negociables onde a limitación individual é mínima.

E polo lado dos inconvenientes se observa a maior flexibilidade da regulación nas sociedades de responsabilidade limitada, tanto na súa administración como na súa xestión patrimonial.

Obviamente, o desembolso do capital social mínimo (total ou parcialmente) a fan limitada para a meirande parte dos negocios que se desenvolven no tráfico mercantil ordinario.

A falta “identidade” fai das sociedades anónimas unha fórmula non axeitada para proxectos empresariais onde o factor persoal dos socios é importante, dada a transmisión case libre que as caracteriza.

Adicionalmente, as achegas non diñeirarias teñen que estar valoradas por experto independente e tamén ten, véndose obrigadas tamén a contratar a auditores externos no caso de ampliacións de capital social.

5. Sociedades cooperativas e sociedades laborais
Pola súa singularidade e representatividade no ámbito da demografía empresarial de Galicia, considérase importante, por último, abordar a análise das sociedades empresariais vinculadas á economía social, é dicir, as cooperativas e as sociedades laborais (tanto de responsabilidade limitada como anónimas).

5.1. Sociedades cooperativas
5.1.1. Definición
A cooperativa é unha sociedade constituída por persoas que se asocian, en réxime de libre adhesión e baixa voluntaria, para a realización de actividades empresariais, encamiñadas a satisfacer as súas necesidades e aspiracións económicas e sociais, con estrutura e funcionamento democrático.

A promoción, estímulo e desenvolvemento da actividade cooperativizada considérase como unha tarefa de interese xeral e non puramente mercantilista. Por iso, existe unha relación especial entre este tipo de sociedades e a Administración Pública.

A relación especial coa Administración Pública ponse de manifesto en:

A inspección do cumprimento da normativa, así como na posibilidade de impor sancións.
A potestade descalificadora da Administración.
5.1.2. Ámbito normativo
A regulación do réxime xurídico das cooperativas comprende:

A regulación xeral estatal mediante:
- A Lei 27/1999, de 16 de xullo, de Cooperativas.

- O Real Decreto 136/2002, de 1 de febreiro, polo que se aproba o Regulamento do Rexistro de Sociedades Cooperativas.

As leis autonómicas promulgadas polas Comunidades que teñen competencia exclusiva na materia. No caso de Galicia, a Lei 5/1998, de 18 de decembro de cooperativas de Galicia.
Nota: Ambas leis se inclúen dentro do apartado de documentación complementaria do tema.

En canto á competencia da Lei estatal, cabe sinalar que esta será de aplicación as:

Sociedades cooperativas que desenvolvan a súa actividade cooperativizada no territorio de varias Comunidades Autónomas, excepto cando nunha delas se execute con carácter principal.
Sociedades cooperativas que realicen principalmente a súa actividade cooperativizada nas cidades de Ceuta e Melilla.
As sociedades cooperativas que desenvolven a súa actividade fundamental en territorio dunha soa Comunidade Autónoma, excepto nas cidades autónomas de Ceuta e Melilla, quedan por tanto, sometidas á Lei autonómica respectiva, sendo a normativa estatal aplicable só con carácter supletorio.

A normativa estatal tamén se aplica de forma directa nos casos de Comunidades Autónomas que non teñen normativa propia e específica.

5.1.3. Clases de socios das cooperativas
Poden ser socios das cooperativas, en función da actividade cooperativizada, tanto as persoas físicas como xurídicas, públicas ou privadas e as comunidades de bens.

En todo caso, os estatutos deben establecer os requisitos necesarios para a adquisición da condición de socio.

Socio ordinario: trátase das persoas físicas que realizan a actividade que constitúe o obxecto social da cooperativa.

Socios de traballo: nas sociedades cooperativas de primeiro grao que non sexan de traballo asociado ou de explotación comunitaria da terra e, nas de segundo grao, os estatutos poden prever a admisión deste tipo de socios, sempre persoas físicas.

Os socios de traballo debe ter garantida unha compensación mínima igual ao 75% das retribucións satisfeitas por traballos semellantes e, en todo caso, non inferior ao salario mínimo interprofesional.

Socios colaboradores: trátase de persoas físicas ou xurídicas, que, sen poder desenvolver ou participar na actividade cooperativizada propia do obxecto social, poden contribuír á súa consecución.

Os socios colaboradores deben desembolsar a achega económica que determine a asemblea xeral, a cal fixará os criterios de ponderado participación dos mesmos nos dereitos e obrigas socioeconómicas da cooperativa, en especial, o réxime do seu dereito de separación.

Ao socio colaborador non se lle poden esixir novas achegas ao capital social, nin poderá desenvolver actividades cooperativizadas no seo da devandita sociedade.

As achegas realizadas polos socios colaboradores en ningún caso poderán exceder do 45% do total das achegas ao capital social, nin o conxunto dos votos a eles correspondente, sumados entre si, poderán superar o 30% dos votos nos órganos sociais da cooperativa.

A responsabilidade dos colaboradores está limitada ás achegas ao capital social que efectuasen, estean ou non desembolsadas na súa integridade.

Socios temporais: o conxunto destes socios non debe superar a quinta parte dos socios de carácter indefinido e a súa achega obrigatoria tampouco pode superar o 10% da esixida a tales socios de carácter indefinido. Esta achega deberá serlle reintegrada cando venza o período de vinculación e causen baixa na sociedade.

Socios excedentes ou inactivos: trátase dos socios que deixan de realizar a actividade cooperativizada pero manteñen a calidade de socios da cooperativa. Os estatutos deben prever a súa existencia e, ademais, poden regular o seu réxime xurídico en todo aquilo que non se previu legalmente. En xeral, non poden formar parte dos órganos reitores da cooperativa, incluíndo como tales non soamente o consello reitor senón tamén o órgano de intervención ou o comité de recursos.

5.2. Sociedades laborais
5.2.1. Concepto
A sociedade laboral é unha sociedade anónima o de responsabilidade limitada, na que a maioría do capital é propiedade das persoas traballadoras que prestan nela os seus servicios retribuídos de forma persoal, indefinida e directa.

5.2.2. Aspectos diferenciais
Neste punto, detallar sinteticamente que os aspectos a ter en conta é que as características máis singulares deste tipo de sociedade (e que as distingue das sociedades anónimas ou de responsabilidade limitada “normais”) son os seguintes:

  • Están sometidas á obrigación de obter a cualificación administrativa de sociedade laboral.
  • Ningún dos socios pode ser titular de accións ou participacións sociais que representen máis da terceira parte do capital social, salvo que:

a) A sociedade laboral se constitúa inicialmente por dous socios traballadores con contrato por tempo indefinido, na que tanto o capital social como os dereitos de voto estarán distribuídos ao cincuenta por cento, coa obriga de que no prazo máximo de 36 meses se axusten ao límite establecido.

b) Se trate de socios que sexan entidades públicas, de participación maioritariamente pública, entidades non lucrativas ou da economía social, nese caso a participación poderá superar devandito límite, sen alcanzar o cincuenta por cento do capital social.

Nos supostos de transgresión sobrevinda dos límites que se indican, a sociedade estará obrigada a rectificar a situación dos seus socios, no prazo de dezaoito meses a contar desde o primeiro incumprimento.

c) O número de horas-ano traballadas polos traballadores contratados por tempo indefinido que non sexan socios non pode ser superior ao corenta e nove por cento do cómputo global de horas-ano traballadas na sociedade laboral polo conxunto dos socios traballadores. Se fose superado , a sociedade deberá alcanzalos, de novo, no prazo máximo de doce meses. O órgano do que dependa o Rexistro de Sociedades Laborais poderá conceder ata dúas prórrogas, por un prazo máximo de doce meses cada unha, sempre que se acredite en cada solicitude de prórroga que se avanzou no proceso de adaptación.

  • O seu capital social está dividido en accións nominativas ou en participacións sociais. As accións e participacións, sexan da clase que sexan, terán o mesmo valor nominal e conferirán os mesmos dereitos económicos, sen que sexa válida a creación de accións ou participacións privadas do dereito de voto.
  • As accións e participacións das sociedades laborais se dividen en dúas clases: as que sexan propiedade dos traballadores cuxa relación laboral o sexa por tempo indefinido e as restantes. A primeira clase denominarase «clase laboral» e a segunda «clase xeral». A sociedade laboral poderá ser titular de accións e participacións de ambas as clases.
  • Existen restricións á libre transmisibilidade das accións e participacións e un réxime de adquisición preferente singular e favorecedor aos intereses das persoas traballadoras.
  • Están obrigadas a constituír, ademais das reservas legais ou estatutarias comúns, un fondo especial de reserva, que se debe dotar co 10% do beneficio líquido de cada exercicio.
  • O desembolso dos dividendos pasivos debe efectuarse dentro do prazo que sinalen os estatutos sociais, no caso de tratarse de sociedade anónima laboral.
  • Se a sociedade estivese administrada por un consello de administración, o nomeamento dos seus membros débese realizar necesariamente polo sistema de elección proporcional.
  • Gozan dunhas bonificacións do 99% das cotas que se devindiquen por modalidade de transmisións patrimoniais onerosas no Imposto sobre Transmisións Patrimoniais e Actos Xurídicos Documentados pola adquisición de bens e dereitos provenientes da empresa da que proceda a maioría dos socios traballadores da sociedade laboral.
  • En todo o non previsto na Lei de Sociedades Laborais, rexeranse polas normas das sociedades anónimas ou das sociedades limitadas segundo os casos.

Fonte: Nova Consultores